steenuil


Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Met het grootste geluk  werden we uitgenodigd voor een unieke ervaring. Via de cursus  vogels van de IVn/vogelwerkgroep hadden we de kans om eens een keertje met iemand van de steenuilenwerkgroep mee te lopen. We kkregen uitleg over de werkgroep met nadruk op werk aangezien de groep uit slechts twee personen bestaat. Ze beheren saampjes zo’n 56 kasten en van de 56 kasten zijn er zo’n twintig echt in gebruik door steenuiltjes. De inleiding begon al met het slechte nieuws dat dit een dramatisch jaar is voor steenuilen. slechts een nest per jaar met een gemiddelde van 2,6 jongen is nodig om de populatie op peil te houden en van de twintig kasten zijn al 10 broedsel mislukt. Waarschijnlijk heeft het weer hier een grote invloed op gehad, te lang koud , daarna lang droog en nu heel lang regen.  De vraag was dus maar of er wel uiltjes bekeken konden worden. Als alles goed is dan zijn de jongen nu 11 dagen oud en er zaten drie eieren in de kast.

De steenuil is een klein uiltje dat houdt van cultuurlandschap, weiland fruitboompje knotwilgen, dat is zijn terrein, en van dat soort terreinen zijn er niet meer veel. In ons geval zijn we bij de paters van Lilbosch gekomen, ook al een unieke ervaring, dat eigenlijk een apart logje waard is.  De paters moesten een keuze maken ook in het kader van de crisis voor economie of ecologie en deze paters hebben gelukkig gekozen voor ecologie en zijn zelfs onderdeel geworden van het grote project euro 2000.

Terug naar de steenuil.  De steenuil is trouwens een uil die overdag gezien wordt en overdag jaagt. Aan de kleur van de ogen kun je dit blijkbaar zien. Volgens vogelaars zijn gele ogen van  een dagvlieger( steenuil) en oranje een schemerdier (bosuil) en donkere ogen een nachtdier(kerkuil). De steenuil staat zoals zoveel tegenwoordig onder bedreiging. Dit komt met name door oprukkende gebouwing en grootschalige landbouw en het gebruik van gif, steenuilen leven voornamelijk uit insecten waaronder kevers, regenwormen enz. Heel af en toe een muis als dit zich voordoet en dan is het vaak een zieke, vergiftigde muis en twee. drie vergiftigde muizen zijn funest voor zo’n klein uiltje dat nauwelijks 250 gram weegt. Veel uiltjes worden doodgereden en dat komt omdat er een tekort is aan voedsel want als dit er genoeg was zouden ze zich helemaal niet ophouden bij wegen .Verder zijn er veel uilen die verdrinken en daar is nogal wat ondezoek naar gedaan. Dit met name omdat veel uiltjes verdrinken in de waterbakken ( die cementkuipen) en badkuipen voor het vee. na heel veel onderzoek waarbij ze stokjes, gaas, rekjes en ik weet niet wat hebben uitgeprobeerd bleven de uiltjes verdrinken , nu is er eindelijk een bak ( soort van wasmand maar dan met grotere openingen) dat wel geschikt is om voor uilen die te water zijn geraakt een uitweg te vinden, maar om dat weer bij de boer te krijgen is weer moeilijk want boeren blijven zuinig en extra investeringen vinden ze niet nodig.

De inspectie was heel mooi maar ook harde waarheid. er zaten gelukkig twee jongen in het nest maar van die twee jongen was ereentje waarscijnlijk door voedselgebrek in dusdanige staat dat deze het niet gaat redden. Het tweede jong ziet er gelukkig wel goed uit en nadere inspectie laat blijken dat het ene sterk en gezond jong is dus de kans is groot dat tenminste 1 jong het gaat redden dit jaar. Een mager resultaat maar wel heel tekenend voor wat er dit jaar in heel de uilenwereld plaatsvindt.

roodborst


 De roodborst  , voor velen het lievelingetje onder de vogels.  Iedereen kent hem en de meesten van ons vinden het een dotje, het is  een symbool van hoop en daarom vaak op kerstkaarten te vinden. De rode borst doet in onze ogen aandoenlijk aan en volgens legenden afkomstig door een druppel bloed veroorzaakt door de doornenkroon van Jezus toen hij aan het kruis stierf . In de praktijk is de roodborst juist een heel agressief vogeltje dat zelfs zijn jongen zou doden als deze een rode borst zouden hebben vandaar dat deze pas heel laat een rode borst ontwikkelen. 
De rode borst wekt agressie op en alles met een rode borst wordt verdreven uit het territorium. De vrouwtjes en mannetjes verschillen nauwelijks van elkaar en tijdens broedtijd dulden ze elkaar eigenlijk alleen maar . 
Je zult daarom maar zelden twee roodborsten tegelijk aantreffen.
De roodborst behoort tot de familie van de vliegenvangers.   Het is een brutaal vogeltje dat niet echt schuw is en  dat zich vrijwel overal kan handhaven, alleen waar het echt koud en onbeschut is komt hij niet voor je kunt denken aan  toendra’s en andere boomloze gebieden maar verder komt de roodborst in heel Europa voor.
In de winter komen we dit vogeltje meer tegen omdat er vanuit het Noorden grote getallen ons land bezoeken, en deze moeten dan de territoria in de tuinen gaan bezetten omdat de gebieden in de bossen al bezet zijn door onze eigen roodborstjes.
De roodborst begint meestal ’s morgens als het nog donker is te zingen 
Nog een leuk weetje is dat je bij de roodborsten zowel het mannetje als het vrouwtje kan horen zingen en dan vooral in de herfst. 

koude voeten


Met deze wisselende temperaturen heb ik last waar menige vrouw last van heeft, namelijk ……..koude voeten.  Toen ik laatst in de Doort was en dus na een nachtje vorst het water alweer dicht was en de meeste watervogels verdwenen waren behalve de meerkoeten die ineens zeer verdraagzaam in een groep bijelkaar zwommen, vroeg ik  het me ineens weer af hebben die beesten geen koude voeten?  Ik heb die vraag al eens eerder gesteld aan mijn lief en die had er toen een antwoord op.  Toen wel nog, maar toen de vraag werd gesteld tijdens de vogelherkenningscursus wisten we allebei het antwoord niet meer, ja het had iets te maken met de bloedsomloop toch? terwijl we elkaar vragend aankeken.   De belofte kwam dat het uitgezocht zou worden en via mail kregen we antwoord. 
Sommige dingen zijn heel simpel , wat doen wij mensen als we het koud krijgen? Juist we trekken onze voetjes omhoog op de bank en kruipen lekker dicht en liefst ook nog tegen elkaar. Vogels doen dit ook. Als ik naar mijn Parkietjes kijk in de volière dan zie ik dat ze ’s avonds als het koud wordt de pootjes intrekken en lekker knus tegen elkaar gaan zitten. Het roodborstje in de tuin die het ,vanwege zijn eigen opvliegerige temperament, in zijn eentje moet doen zie ik  tijdens de schemering wegschieten in de spreeuwenpot waar hij lekker beschut kan overnachten.  
De vogels lijken dan lekker dik en dat komt omdat ze hun veren opzetten , de veren die in laagjes over de huid ligt kunnen als een vorm van kippenvel denk ik dan opgezet worden waardoor er tussen de veren lucht kan komen, die lucht past zich aan aan de lichaamstemperatuur en beschermt tegen de koude invloeden van buiten af, net zoals je aan plant afdekt met plastic. Een scuba-duiker doet dit met zijn duikpak, in het pak wordt water gelaten en dit water wordt door het lichaam opgewarmd maar zodra het op temperatuur is beschermt dit laagje tegen afkoeling.  Een ander laagje dat beschermt is een vetlaagje zoals wij vrouwen wel weten is het in de winter heel moeilijk afvallen juist omdat ook het menselijk lichaam een laagje vet gebruikt om warm te blijven dikkere mensen hebben het over het algemeen minder koud dan dunne mensen.  Vogels doen dit ook vandaar dat ze in de winter zo gek zijn op zonnebloempitten en pinda’s die veel plantaardige vetstoffen bevatten.
Maar hoe zit het nu met de poten? De poten hebben geen vet , tenminste niet als ik die spillebeentjes van de parkieten bekijk, ze hebben ook geen veren om op te zetten.  En als ze dan toch onder het lichaam opgetrokken zijn dan staan ze nog steeds op het ijs of koude vloer en tak waardoor de wind er toch bij kan komen. Zeker zo’n lekker guur noord of oosten windje lijkt mij behoorlijk koud optrekken. 
Nu blijkt dat vogels een heel vernuftig systeem hebben in hun bloedvaten.  Ik wou dat ik het had, bij vogels liggen namelijk de slagader (waarmee het bloed naar de voeten wordt gevoerd) en de aders (waarmee het bloed van de voeten weer terug wordt gevoerd) heel erg dicht tegen elkaar.  Daardoor kan het warme bloed in de slagader al warmte afgeven aan het terugstromende bloed dat daardoor weer opgewarmd wordt maar dat daardoor natuurlijk ook minder warm bij de voeten aankomt en dus minder warmte kan verliezen aan de buitenlucht.  De warmte wordt dus effectief afgegeven waar het nodig is en niet aan de buitenlucht zoals  je zo hebben als je de verwarming aan hebt staan met de raam open. 
Het hele aparte van dit verhaal is dan ook nog een dat de terugkerende ader zich verplaatst in de poot, geen idee hoe ze het doen maar in de winter ligt deze ader in de kern van de poot zodat er zo weinig mogelijk warmte verloren gaat maar in de zomer is juist het omgekeerde het geval dan ligt de terugkerende ader juist aan de oppervlakte van de poot waardoor de vogel juist in staat is om weer gemakkelijk  overtollige warmte aan de omgeving  af te staan en dus kwijt te raken.  
Ik hoop het ingewikkelde verhaal op een makkelijke manier uitgelegd te hebben maar ik verbaas me iedere keer weer over die wonderlijke wereld die natuur heet.  
 
 
 
 

Vogelexcursie


Vandaag stond met de vogelherkenningscursus een excursie naar de WML plaas “lange vliet” in Beegden op het programma. Een waterplas betekent natuurlijk ook watervogels. 
de aantallen vielen een beetje tegen maar qua soorten zijn we hele leuke exemplaren tegengekomen .
Zo waren er kuifeenden , deze zijn zwart -wit , althans de mannelijke exemplaren dan, en hebben een kuif op hun kop, vandaar de naam. het derde eendje van links is het vrouwelijke exemplaar dat duidelijke de witte vlek mist. Het driekleurig eendje met dat oranje kopje is een tafeleend, volgens de kenners te herkennen aan het tafelkleed dat over hun rug loopt . achteraan op de foto zitten twee meerkoeten die nu in grote getalen bij elkaar zitten en elkaar nu verduren vanwege de koude tijden , veiligheid in grote getale zeg maar, zodra de temperaturen omhoog gaan is het gedaan met de verdraagzaamheid en zullen er verhitte gevechten plaatsvinden waarbij ze het niet schuwen om de ander met hun grote poten onder water te duwen en te proberen verdrinken. 
Op de plas lagen ook twee juveniele knobbelzwanen. Dit is vreemd omdat knobbelzwaanjongen normaal een heel jaar bij hun ouders blijven. 
Een andere verschijning op de plas waren twee koppels brilduikers, de brilduiker is te herkennen aan de zwart-witte kleur en de witte plek op de wang.  De onderste foto hoewel niet scherp laat de plek wel heel goed zien. 
 
 
nog een leuke vondst was de aanwezigheid van de kuifduiker , alhoewel de foto vanwege de afstand niet optimaal is is te zien dat de kuifduiker iets wegheeft van een fuut, maar de nek is korter, ook zou je hem kunnen verwarren met een dodaars maar die hebben weer een hoger kontje . Ook de dodaars was trouwens aanwezig, net als de fuut en verschillende wilde eenden. Een echte wilde eend is te herkennen aan de witte ring onder zijn groene kop, als deze ontbreekt dan betekent dit dat er inteelt aanwezig is en is de eend niet meer rasecht. 

Linnerweerd


Vandaag was het weer zover een vogelwerkgroep wandeling. Een blik naar buiten gaf meteen een onverwachtse beloning ook hier heeft het "eindelijk" gesneeuwd. Of we daar blij mee zijn ? Nou ja tuurlijk want het is natuurlijk prachtig om in de sneeuw te wandelen, alleen op zondagochtend om uur of half 9 de rijksweg op is iets minder plezant.
Gelukkig ben ik geen chauffeur dus daar hoef ik me niet druk om te maken. Met opluchting zie ik wel dat het fietspad dat ik morgen moet gebruiken nu al sneeuwvrij is in tegenstelling tot de weg waar de sneeuwschuiver nog mee bezig zijn. We komen samen bij de kerk in Linne erachter te komen dat er een gemeen dun windje staat. Wachtend op anderen worden de voeten natuurlijk al snel koud. Dus van mij mogen we hoor. Van iedereen wel, maar ervan uit gaande dat door de slechte begaanbaarheid er misschien mensen wat later kunnen zijn ,hebben we toch tot kwart over negen gewacht. Brrr het is toch echt weer om een neutje onder de jas te verstoppen. Het gebied waar we lopen is op dit moment ook niet het meest vriendelijke wandelgebied aangezien we in het grensmaasgebied gaan lopen waar de wind vrijspel heeft over het water. Gelukkig worden onze intenties wel meteen beloond, eerst zijn er al genoeg ganzen te zien en even verderop worden we verrast door een prachtige havik die uitnodigend voor ons vliegt. Dan zit de zin er  wel
natuurlijk vlot in. Het gebied kenmerkt zich door grote water oppervlakten, een paar prachtige oude huizen, hoeven, fruitbomen en natuurlijk de Stuw van Linne met zijn vistrappen. Dit allemaal onder de rook van de Clauscentrale die met zijn koeltorens het landschap domineert. Bij de koeltorens woont al jaren de slechtvalk die zich tijdens deze gelegenheid ook laat zien, weliswaar in de verte maar dankzij sommige zeer prachtige apparatuur werd mijn vlekje in de verrekijker toch vergroot tot een volwaardige roofvogel in de kijker van Anita. Na een paar vreemde spreeuwen uiteindelijk gedetermineerd te hebben tot overwinterende kramsvogels kon onze dag al niet meer stuk. Dat de vogels op spreeuwen leken heeft te maken met  de kwaliteit van de verrekijker die na een bepaalde afstand alleen maar zwarte vogels laat zien. We naderen het water waar we getrakteerd worden met zaagbekken, tafeleenden kuifeenden, reigers, wintertalingen, krakeenden. Een beter les kun je niet krijgen,  mannetjes en vrouwtjes welk vrouwtje hoort bij welke soort, grote zaagbek middelste zaagbek of te wel heeft zij wel of geen witte vlek. Maar we zijn er nog niet we moeten nog ene beek en de stuw over om weer een plas te ontdekken en daar probeer ik de soorten weer uit elkaar te houden. vrouwtje wintertaling heeft een groene vlek onder de vleugel, zwart wit vliegende eenden blijken de zaagbekken te zijn. Het vinden van een enkele brilduiker tussen al het andere eendengeweld en dan moeten vertellen waar deze zich op een plas bewoond door al die vogels bevindt.
 
Aanwijzingen als die drie boompjes, de derde boom links dan naar voren, daar zitten futen en dan weer rechts van de futen en net achtrer die meeuw lijken geweldig ingewikkeld maar gevonden werd die toch. Dan volgt erna meteen een zwart witte eenden misschien zijn dat ook wel brilduikers geweest en hup met de neus in de boeken nou ja de zakveldgids dan ooh ja inderdaad, nee die wat ik zag had toch echt minder zwart daar. Goed, staat genoteerd en weer verder.  Het is echt heel leuk om je kennis te toetsen maar de reacties van mijn medevogelaars die veel meer ervaring hebben zijn nog mooier. De een is geweldig in vluchtbeelden terwijl de ander weer enorm goed is in de geluiden. Een rauw krakend geluid, ha een reiger, ja klopt maar luister goed deze is scheller, luider dus de vogel is waarschijnlijk  toch anders wordt uitgelegd. Meteen is iedereen op zijn hoede  op zoek naar de grote zilverreiger en het duurt niet lang voor we hem zien. Of beter gezegd hij zich laat zien want om hem te spotten in deze sneeuw is nog niet zo makkelijk. Behalve de watervogels zit er in de bomen en randen nog genoeg ander grut en de koolmees , pimpelmees winterkoning, roodborst, vink, putter, sijs laten zich ook nog zien net als de konijntjes in het veld.  Na een koude start gaan we gedeeltelijk dezelfde weg terug die een stuk aangenamer is omdat we de wind in de rug hebben.  Voor mij en mijn maatje een mooie herkansing op het herkennen van de tafeleenden , kuifeenden en ander drijvend spul.
Het was weer een prachtige maar zeer frisse wandeling waar ik weer veel van heb geleerd. Tenminste dat hoop ik.  

Issabellagriend. Herten


Goh wat vliegt de tijd. Het was alweer een maand geleden dat we met de vogelwerkgroep weg waren dus een nieuwe excusie stond op de planning. Dit keer naar de Issabellagriend in  Merum-Herten. Ook weer een gebied dat langs de maas ligt. We hadden een behoorlijke groep.
 
Sommige ken ik inmiddels wel, anderen miste ik dit keer en weer anderen waren nieuwe voor mij. Al bij de verzamelplaats met een bakker die op zondag open was ( ooooh dat rook lekker) werden de eerste vogels al genoteerd. Ja, zeer fanatiek wat dat betreft. Dit keer geen vreemd "kerktorenkruipertje" maar de kraaiende haan en een zwerm kauwtjes die ook op die lekkere luchten afkwamen en net als wij pech hadden. We lopen gezamelijk het kleine dorp door richting de maas waar de wind ons guur om de oren sloeg. 
Een paar druppeltjes regen deden het ergste vermoeden maar trokken gelukkig verder zonder al te veel water op ons neer te laten.  Langs de maas lopen we over de dijk waar we de koeien vlaaien omzichtig probeerden te vermijden. Dit gelukte niet helemaal omdat ook wij door de koeienpoortjes van wei naar wei moesten lopen. Als geroutineerde paaldansers werd geprobeerd de modder en de koeienvlaaien die op de verzamelplaatsen voorkwam te vermijden. Er waren er die zeer lenig de modder vermeden er waren er ook tussen die hun baan maar beter niet kunnen opgeven. Hilarisch was het in ieder geval maar ook hard werken. Al onze moeite werd wel beloond met een paar zeer leuke exemplaren, als kuifeend, duiker, zaagbek,nonnetje. Wat betreft de zangvogel werden we verwend met graspiepers, kramsvogels en koperwieken. Om ons eraan te herinneren hoe warm het nog is bleek uit een grote groep kieviten die zich nog lieten zien. Kievitten trekken voor de vorstgrens uit. Waarschijnlijk zijn dit dus exemplaren uit Scandinavië.
 Het onderwerp van gesprek waren onder andere de kraanvogels die in volle getalen in Limburg te zien moeten zijn geweest en die gek genoeg door niemand van onze groep gezien zijn. Ze zijn onder andere gesignaleerd op de plek waar ik donderdag was geweest maar ik was dus een dag te vroeg ook voor de zaagbekken die daar vrijdag in redelijke aantallen zijn gezien.
Een rotszwaluw heeft behoorlijk wat commotie veroorzaakt. Zelfs degene die in Maastricht woonde waar die zwaluw dus gesignaleerd was, was niet in staat geweest om te gaan kijken. Wat de rotszwaluw al gauw hernoemde tot rotzwaluw.
Verder waren ook de konikspaarden en de gallowaykoeien weer een obstakel. Heel leuk was dat degene met wie ik in gesprek was, al de nodige jaren deze groep paarden geobserveerd had en dus precies wist te vertellen hoe oud sommige waren. Het veulentje op de foto’s is er een van een vrouwtje die er al vanaf het begin bij is. Een bejaard moedertje dus. Er waren trouwens twee late veulens in deze groep, die zijn blij met dit zachte weer natuurlijk.
 
Het was weer een gezellige maar vooral ook waardevolle ochtend die we bijna droog hebben doorgebracht. Om half twaalf zaten we in de auto en begon het te regenen.