Goudhaan : Regulus regulus


 

Regulus regulus oftewel goudhaan. Goudhaantje mag niet meer, net zoals Vlaamse Gaai ook niet meer mag. Tegenwoordig is het Gaai . winterkoninkje mag trouwens ook niet meer.

De goudhaan is het kleinste Europese vogeltje van Europa. Van snavelpunt tot staart is hij met moeite 8,5 cm groot. De goudhaan eenvoudig te herkennen , klein ,een groene rug en een vaalwitte onderzijde.  Met name de gele streep over de verder zwarte kruin trekt de aandacht.
Het zangvogeltje is vooral te vinden in naaldbossen met lariksen en sparren. Er komen echt enorme aantallen voor maar ze zijn zeer onopvallend,  ze worden niet snel gezien. Goudhanen verblijven meestal in de toppen van naaldbomen.
Hun aanwezigheid wordt verraden door hun liedje of roepjes van hoge tonen; ‘zrie-zrie-zrie’. Maar je moet ze wel kunnen horen en vaak is de toonhoogte dusdanig dat veel mensen ze niet meer kunnen horen door achteruitgang van gehoor of door zelf te druk te zijn.  Ze leven in groepjes en trekken vaak op met mezen.  Goudhaantjes schijnen ontzettend tam te kunnen worden en vooral in de trektijd als er duizenden in ons land neerstrijken zijn ze zo met voedsel zoeken bezig dat je ze soms bijna aan zou kunnen raken.

25-12-2013 133

Doordat de goudhaan zo klein is heeft hij erg veel energie nodig om warm te blijven. Op een koude nacht kan de goudhaan wel 20% van het lichaamsgewicht kwijt raken om op temperatuur te blijven. Veel jonge goudhanen sterven dan ook aan kou en voedselgebrek.  Om warm te blijven kruipen de goudhanen dan ook dicht bij elkaar en er is al eens een nestkast ontdekt waarin zo’n 20 goudhanen aan het schuilen waren tegen de kou.

Het nest bestaat uit een diepe kom op het eind van een groene dennentak. Het nest wordt gemaakt van mos en spinrag en wordt aan de binnenkant bedekt met veertjes. In de broedperiode laten goudhanen zich maar weinig zien. In de winter wordt de vogel vaker gezien, ook omdat vele duizenden goudhanen uit Scandinavië in Nederland overwinteren. Nederlands goudhanen trekken weg naar het Middellands zee gebied.

25-12-2013 130

25-12-2013 128

Advertenties

roodhalsfuut


De Roodhalsfuut is een watervogel die behoort tot de futen. De roodhalsfuut is iets kleiner dan de gewone fuut. Deze vogel komt voor in Oost-Europa, westelijk tot in Denemarken.

De roodhalsfuut is een zeldzaam familielid van de ‘gewone’ fuut.

Volgens de vogelbescherming is onbekend waar deze overwintert en is Drenthe de enige provincie waar de vogel broedt met hooguit 10 paartjes in 2000

Volgens waarneming.nl is het een algemene wintergast die vooral in mei en augustus wordt gezien. Grappig toch dat de natuur nou net doet waar het zelf zin in heeft. dus nog een waarneming op die grote waterplas. De roodhalsfuut jammer dat het winterkleed niet zo spectaculair is als het zomerkleed maar toch ook weer een leuke waarneming.

WML plas (105)

WML plas (113)

WML plas (114)

Krooneend : Netta rufina


Nog een waarneming van die grote plas

De krooneend oftewel Netta Rufina.

Prachtige naam hè.  Hij heeft weliswaar geen kroontje op zijn kop maar het koninklijke straalt er wel vanaf. Het is een buitenlandse eend die sinds de jaren 40 in Nederland schijnt te broeden. Hierheen gekomen omdat misschien we lzijn oorspronkelijke leefwereld niet meer voldeed. ongeveer zo groot als een wilde eend.

Deze krooneendjes komen hier overwinteren een mooi klein select en opvallend groepje.

 

WML plas (72)

WML plas (75)

WML plas (73)

WML plas (74)

 

 

 

De ijsduiker : Gavia immer


 

De ijsduiker : Gavia immer

WML plas (16)Het is niet de makkelijkste vogel om te fotograferen, hij ligt op het water en heet niet voor niets duiker en is dus om de haverklap verdwenen. Bij de eerste foto laat hij alleen zijn kop zien, dat was zijn favoriete houding de eerste 10 minuten. Je zou hem nog over het hoofd zien.

WML plas (20)

Het heeft iets weg van een jonge fuut, en zelfs te verwarren met een lichte aalscholver en op zo’n grote waterplas is de grootte heel moeilijk te schatten.  Vergelijk hem eens met deze kuifeendjes bijvoorbeeld. Hoe groot zou je hem schatten ?

WML plas (18)

Het is moeilijk voor te stellen dat deze vogel wel zo’ n 70-90 cm in formaat is.  Naast een aalscholver is dit echt een reus.  Maar op die grote waterplas lijkt hij maar heel klein.

WML plas (17)

De ijsduiker is eigenlijk een zeevogel die hier komt vanuit IJsland ,en in de winter soms zelfs  in het binnenland te zien, hier alweer voor het tweede jaar.  Hij duikt om vis, insecten en kreeftachtigen te vangen.

WML plas (22)

Het is jammer dat hij hier in winterkleed te zien is want zijn zomerkleed is helemaal spectaculair.

Ganzen en hun energieverbruik


Na mijn laatste log kreeg toch wel wat reacties over de graastijd bij de ganzen. Ik heb toen aangegeven dat als ganzen opgejaagd worden dit heel veel energie kost en dat ze drie uur nodig hebben om dit verbruikte energie weer bij te vullen . Ik kreeg een reactie als nou als dat zo is zouden ze nooit vanuit Siberië vliegen zonder een gram te verliezen.  In eerste instantie had ik zoiets van ach ja… maar gaandeweg dacht ik erover na en bedacht dat heel veel mensen eigenlijk niet weten wat ze aanrichten want het is dus wel echt zo.

Vliegen kost heel heel veel energie en vogels en dus ook ganzen doen dit alleen maar omdat het meer oplevert dan het kost. Ganzen kiezen ervoor om op het water te overnachten, dit doen ze omdat ze zo veilig zijn voor roofdieren als vos, wolf , lynx , nerts , wezel. Doordat ze op het water kunnen rusten verbruiken ze heel weinig energie, als de vogel aan land zou slapen en verstoord zou worden dan moet de vogel opvliegen, zo’n gans weegt nogal wat en verbruikt bij het omhoog komen heel veel energie. Als de groep ganzen wakker wordt gaan ze naar de graasvelden, dit doen ze al heel vroeg in de morgen om zo een zo lang mogelijke graastijd te hebben.  De vlucht van het water naar de velden kost heel veel energie maar het is het waard omdat de groep zo veilig is.  De vroege ochtend vertrekken is dan weer een manier om zoveel mogelijk energie weer op te bouwen.  De vlucht van water naar gras betekent een herstelperiode van drie uur grazen.  Dus zitten de ganzen om 7 uur ’s morgens op het veld dan hebben ze pas om 10 uur hun energie weer op peil gebracht naar het niveau voor de vlucht. Als je ganzen goed observeert dan zie je dat alles in hun gedrag erop gericht is om dit onnodige energie verbruik te voorkomen.

Bekijk eens een groep grazende ganzen vanuit de auto bijvoorbeeld want dan voelen ze zich niet bedreigt. als je oplet zie je altijd wel een gans met langgestrekte nek rondkijken , dit noemen we de wachter, de wachter houdt de omgeving in de gaten zodat de rest rustig kan grazen. Als de wachter gevaar ontdekt dan zal hij een alarmroep laten horen. Hierop reageren de ganzen door te stoppen met grazen en kijken om hun heen en naar de wachter als de wachter een signaal geeft begint de hele groep weg te lopen , ze proberen dus LOPEND het gevaar uit de weg te gaan.  Is het gevaar niet te ontlopen of raakt de wachter in paniek dan zal de hele groep in een keer de lucht ingaan,

Hoewel ik het net als ieder ander een magnifiek gezicht vind als dit gebeurt ben ik meteen verontrust want voor de ganzen wordt broodnodige energie verspilt.  Het gras groeit langzaam , De grassen die de gans in de wintermaanden eet bevatten voedingsstoffen, jonge scheuten bevatten veel eiwitten, Verder eten ze ook graag  granen omdat hier meer voedingsstoffen inzitten dan gras vandaar dat je ze ook vaak op leeggehaalde maisvelden ziet scharrelen.

Deze paniekvlucht betekent dus echt wel drie uur grazen als je bedenkt hoe gauw een groep ganzen de lucht in kan schieten kun je wel nagaan hoe slopend dit voor ganzen moet zijn.  Ik kan wel gaan rekenen met joules en koolhydraten maar dat zegt weinig. Als ik een trui koop van 50 euro en ik moet er 5 uur voor werken zegt dat eigenlijk veel meer dan dan ik voor 50 euro pin.

Ganzen op de toendra besluiten in een keer op trek te gaan , afhankelijk van het weer.  zijn ze eenmaal op weg dan wordt de vlucht zonder onderbreking uitgevoerd, Ze vliegen zowel overdag als ’s nachts, met een snelheid waar een gemiddelde sporter jaloers op is namelijk met zo’n 80 km/u.  Zo kan het zijn dat de troep brandganzen die we juist zien aankomen twee dagen tevoren nog moesten vertrekken uit Nova Zembla. Het wil echter helemaal niet zeggen dat ganzen deze vlucht toepassen zonder en grammetje te verliezen, de gevolgen zijn echt enorm. Een gans is namelijk een marathonvlieger .

Marathonlopers kennen het principe van het benutten van energie uit vetverbranding, in plaats van uit koolhydraten, wat atleten doen die in een korte tijd explosief hun prestatie moeten leveren. Ganzen zijn marathonvliegers, vele uren zonder onderbreking door het verbranden van hun vetreserve.  Het verbranden van hun vetreserves heeft weer gevolgen voor de capaciteit om warm te blijven bij koude temperaturen.

Het vliegen van ganzen in farmatie is ook een weer een zeer vernuftig systeem om zo min mogelijk energie te verliezen zo vliegen ze in formatie in een V-Vorm.   Elke vogel in de formatie profiteert van de luchtwervelingen die zijn voorganger opwekt.  Deze wervelingen – die alleen met grote vleugels kunnen worden opgewekt – helpen bij de voortstuwing. Een vogel surft als het ware een stukje op de werveling van zijn voorganger mee. En door in zijn luwte te blijven, ondervindt hij ook minder weerstand van de lucht. Door in een vaste positie ten opzichte van elkaar te vliegen, maken de vogels in de formatie optimaal gebruik van deze effecten en verbruiken ze minder energie. Behalve de vogel aan kop: die heeft het extra zwaar en moet worden afgelost voordat hij moe wordt. Elke vogel komt een keer aan de beurt om het peloton aan te voeren. De koppositie wordt over alle vogels in de groep verdeeld. Het merendeel van de tijd vliegen de vogels echter in elkaars luwte, dus netto besparen ze tijdens hun vlucht veel energie. Door de vaste posities die de vogels ten opzichte van elkaar en van de koploper innemen, ontstaan de kenmerkende V- of U-vluchten  ( dit stukje tekst heb ik overgenomen van internet omdat het op geen andere manier is uit te leggen)

Dus hoewel de winter alweer bijna voorbij ik vraag ik toch om als je een groep ganzen ziet grazen om respect te hebben voor hun leefwijze en als je langsloopt en je ziet dat de groep reageert en begint weg te lopen respecteer dit dan en loop om zo voorkom je een hoop leed. kijk hoe de groep reageert en probeer ten alle tijde te voorkomen dat deze de lucht invliegen.

roodborst


 De roodborst  , voor velen het lievelingetje onder de vogels.  Iedereen kent hem en de meesten van ons vinden het een dotje, het is  een symbool van hoop en daarom vaak op kerstkaarten te vinden. De rode borst doet in onze ogen aandoenlijk aan en volgens legenden afkomstig door een druppel bloed veroorzaakt door de doornenkroon van Jezus toen hij aan het kruis stierf . In de praktijk is de roodborst juist een heel agressief vogeltje dat zelfs zijn jongen zou doden als deze een rode borst zouden hebben vandaar dat deze pas heel laat een rode borst ontwikkelen. 
De rode borst wekt agressie op en alles met een rode borst wordt verdreven uit het territorium. De vrouwtjes en mannetjes verschillen nauwelijks van elkaar en tijdens broedtijd dulden ze elkaar eigenlijk alleen maar . 
Je zult daarom maar zelden twee roodborsten tegelijk aantreffen.
De roodborst behoort tot de familie van de vliegenvangers.   Het is een brutaal vogeltje dat niet echt schuw is en  dat zich vrijwel overal kan handhaven, alleen waar het echt koud en onbeschut is komt hij niet voor je kunt denken aan  toendra’s en andere boomloze gebieden maar verder komt de roodborst in heel Europa voor.
In de winter komen we dit vogeltje meer tegen omdat er vanuit het Noorden grote getallen ons land bezoeken, en deze moeten dan de territoria in de tuinen gaan bezetten omdat de gebieden in de bossen al bezet zijn door onze eigen roodborstjes.
De roodborst begint meestal ’s morgens als het nog donker is te zingen 
Nog een leuk weetje is dat je bij de roodborsten zowel het mannetje als het vrouwtje kan horen zingen en dan vooral in de herfst. 

koude voeten


Met deze wisselende temperaturen heb ik last waar menige vrouw last van heeft, namelijk ……..koude voeten.  Toen ik laatst in de Doort was en dus na een nachtje vorst het water alweer dicht was en de meeste watervogels verdwenen waren behalve de meerkoeten die ineens zeer verdraagzaam in een groep bijelkaar zwommen, vroeg ik  het me ineens weer af hebben die beesten geen koude voeten?  Ik heb die vraag al eens eerder gesteld aan mijn lief en die had er toen een antwoord op.  Toen wel nog, maar toen de vraag werd gesteld tijdens de vogelherkenningscursus wisten we allebei het antwoord niet meer, ja het had iets te maken met de bloedsomloop toch? terwijl we elkaar vragend aankeken.   De belofte kwam dat het uitgezocht zou worden en via mail kregen we antwoord. 
Sommige dingen zijn heel simpel , wat doen wij mensen als we het koud krijgen? Juist we trekken onze voetjes omhoog op de bank en kruipen lekker dicht en liefst ook nog tegen elkaar. Vogels doen dit ook. Als ik naar mijn Parkietjes kijk in de volière dan zie ik dat ze ’s avonds als het koud wordt de pootjes intrekken en lekker knus tegen elkaar gaan zitten. Het roodborstje in de tuin die het ,vanwege zijn eigen opvliegerige temperament, in zijn eentje moet doen zie ik  tijdens de schemering wegschieten in de spreeuwenpot waar hij lekker beschut kan overnachten.  
De vogels lijken dan lekker dik en dat komt omdat ze hun veren opzetten , de veren die in laagjes over de huid ligt kunnen als een vorm van kippenvel denk ik dan opgezet worden waardoor er tussen de veren lucht kan komen, die lucht past zich aan aan de lichaamstemperatuur en beschermt tegen de koude invloeden van buiten af, net zoals je aan plant afdekt met plastic. Een scuba-duiker doet dit met zijn duikpak, in het pak wordt water gelaten en dit water wordt door het lichaam opgewarmd maar zodra het op temperatuur is beschermt dit laagje tegen afkoeling.  Een ander laagje dat beschermt is een vetlaagje zoals wij vrouwen wel weten is het in de winter heel moeilijk afvallen juist omdat ook het menselijk lichaam een laagje vet gebruikt om warm te blijven dikkere mensen hebben het over het algemeen minder koud dan dunne mensen.  Vogels doen dit ook vandaar dat ze in de winter zo gek zijn op zonnebloempitten en pinda’s die veel plantaardige vetstoffen bevatten.
Maar hoe zit het nu met de poten? De poten hebben geen vet , tenminste niet als ik die spillebeentjes van de parkieten bekijk, ze hebben ook geen veren om op te zetten.  En als ze dan toch onder het lichaam opgetrokken zijn dan staan ze nog steeds op het ijs of koude vloer en tak waardoor de wind er toch bij kan komen. Zeker zo’n lekker guur noord of oosten windje lijkt mij behoorlijk koud optrekken. 
Nu blijkt dat vogels een heel vernuftig systeem hebben in hun bloedvaten.  Ik wou dat ik het had, bij vogels liggen namelijk de slagader (waarmee het bloed naar de voeten wordt gevoerd) en de aders (waarmee het bloed van de voeten weer terug wordt gevoerd) heel erg dicht tegen elkaar.  Daardoor kan het warme bloed in de slagader al warmte afgeven aan het terugstromende bloed dat daardoor weer opgewarmd wordt maar dat daardoor natuurlijk ook minder warm bij de voeten aankomt en dus minder warmte kan verliezen aan de buitenlucht.  De warmte wordt dus effectief afgegeven waar het nodig is en niet aan de buitenlucht zoals  je zo hebben als je de verwarming aan hebt staan met de raam open. 
Het hele aparte van dit verhaal is dan ook nog een dat de terugkerende ader zich verplaatst in de poot, geen idee hoe ze het doen maar in de winter ligt deze ader in de kern van de poot zodat er zo weinig mogelijk warmte verloren gaat maar in de zomer is juist het omgekeerde het geval dan ligt de terugkerende ader juist aan de oppervlakte van de poot waardoor de vogel juist in staat is om weer gemakkelijk  overtollige warmte aan de omgeving  af te staan en dus kwijt te raken.  
Ik hoop het ingewikkelde verhaal op een makkelijke manier uitgelegd te hebben maar ik verbaas me iedere keer weer over die wonderlijke wereld die natuur heet.